Öncelikle hazırbulunuşluğun tanımını yapmak gerekir.Hazırbulunuşluk, bir öğrencinin veya çocuğun yeni bir konuyu öğrenmeye başlamadan önce sahip olduğu bilgi, beceri, ilgi ve tutumların bütünüdür. Başka bir deyişle, bir öğrencinin öğrenmeye ne kadar hazır olduğu durumunun cevabı hazırbulunuşluk seviyesini belirler.Eğitim öğretim süreci için son derece önemli olan hazır bulunuşluk seviyeleri öğrenme öğretme sisteminin önemli bir parçasıdır. Eğitimde yeni bir davranış değişikliğinin meydana gelebilmesi öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyinin istenen seviyede olması gerekir. Bir öğrenim görevinin standart kazanımlar düzeyinde gerçekleştirebilmesi için öğrencinin, öğrenim görevinin gerektiği olgunluk düzeyine ve istenen seviyeye ulaşmış ve ön bilgileri almış olması gereklidir. Daha sade bir ifadeyle yeni sınıf düzeyine geçmiş olan bir öğrencinin önceki sınıf düzeyindeki kazanımları tamamlamış olması veya olmaması çocuğun daha sonra öğrenecekleri doğrudan etkiler.
Hazır bulunuşluk önceki öğrenmeleri, ilgileri, tutumları, yetenekleri ve sağlık durumunu dahi kapsayan çok detaylı bir kavramdır. Yani hazır bulunuşluk bir öğrencinin özgeçmişidir. Eğitim bir davranış değiştirme süreci olduğu için sürecin başı ile sonu arasındaki farkın nicel ve nitel olarak ölçülebilmesi son derece mühimdir. Bu önem öğretime nereden başlanacağının bir işaretidir.
Sınavlarla planlanan öğrenme birimine öğrencilerin bilgi ve beceri düzeyi olarak ne kadar hazır olup olmadıkları belirlenerek hazır bulunuşluk seviyesi tespit için sınav yapılır. Bu sınavlarla öğrencilerin öğrenme birimine başlamadan önce eksikleri belirlenir ve öğrencilerin eksikleri tamamlanır. Aynı sınıfta olup aynı bilgi seviyesine sahip olamayan öğrenciler olabilir. Burada, başarısızlığı sadece öğrenciye yüklemek doğru değildir. Fiziksel, biyolojik, psikolojik ya da dış etkenlere bağlı olabilir. Bu yüzden öğrencilere bu bilgiler verilirken kişisel özellikleri ve seviyeleri çeşitli sınavlar ile tesbit edilmelidir.
Şartlı öğrenme kuramlarına göre hazır bulunuşluk öğrencinin uyaranlara uygun tepkileri verme ve bu tepkileri kendinde geliştirme yöntemidir. Öğrenmenin oluşması için öğrencinin uyarana gereken tepkiyi tekrarlaması ve pekiştirilmesi gerekir. Karmaşık konularda öğrencilerin anlayabileceği düzeye indirgemek gerekir.
Bilişsel öğrenme kuramlarına göre Hazır Bulunuşluk öğrencinin yeni öğrendiği bir konuyu eski öğrendiği konularla birleştirerek öğrenmesidir. Bilişsel hazır bulunuşluğu destekleyen ortamlarda birey soru sorar, sorgulama, analiz, sentez ve değerlendirme yapar. Güdüsel öğrenme kuramlarına göre Hazır Bulunuşluk bireyin doğuşundan başlayarak bugüne kadar olan gelişim düzeyindeki seviyeye uygun öğrenme şeklidir. Bu kuramda öğrencinin gelişim düzeyi iyi tesbit edilmelidir.Öğrenci düzeyi belirlendikten öğretim yöntem ve teknikleri bu seviyelere göre revize edilmelidir.